Lifestyle - De geschiedenis van het jodendom

De geschiedenis van het jodendom

Het jodendom is een van de oudste religieuze tradities van vandaag. Wat houdt het jodendom in? Waar komt het vandaan? En hoe ziet het jodendom er vandaag uit?

Wat is het jodendom?
Het jodendom is het oudste geloof met maar één God. Maar het is niet alleen een godsdienst. Het jodendom heeft ook te maken met afkomst. Alleen als je een joodse moeder hebt, ben je voor de joodse wet vanaf je geboorte jood. Het verhaal van het jodendom is het verhaal van het joodse volk.

Oorsprong van het jodendom
De joden stammen af van een Semitische stam uit Kanaän. Dit land bestaat uit het Israël van deze tijd, Jordanië en Syrië. Tussen 3000 en 1000 voor Chr. bestonden er veel grote beschavingen rond Kanaän. Deze hadden veel invloed op het jodendom. De volken rondom hadden meerdere goden, maar de joden vereerden maar één God.


De Hebreeuwse Bijbel
De Tenach is de Hebreeuwse Bijbel en bestaat uit 39 boeken, die in 3 groepen verdeeld worden: de Thora (de 5 boeken van Mozes), de Nebiim (Profeten) en de Chetoebim (Geschriften). In deze geschreven Thora, ook wel de Tenach, staat de geschiedenis van de joden en hun voorschriften en wetten. Daarnaast is er de mondelinge Thora, ook wel de Talmoed. Dit zijn heilige teksten waarin de Bijbel wordt uitgelegd. De Talmoed is voor joden een wegwijzer voor het dagelijks leven.


Abraham
Abraham was de eerste jood. Tussen 2000 en 1500 voor Chr. verliet Abraham de stad Ur in Mesopotamië. God had hem opdracht gegeven naar het land Kanaän te gaan. Zijn kleinzoon Jakob kreeg 12 zonen. De families van deze zonen werden de 12 stammen van Israël genoemd.

Een aantal generaties later werden deze Israëlieten gedwongen om als slaaf te werken voor de Egyptenaren. Mozes bevrijdde hen en leidde hen door de woestijn richting het beloofde land Kanaän. Onder leiding van Mozes’ opvolger, Jozua, nam het volk 40 jaar later dit beloofde land in bezit.

Het tijdperk van koningen
Voordat de Israëlieten een koning hadden, werden ze geleid door richters. Dit waren leiders die opstonden zodra hun volk bedreigd werd door vijanden. Hier kwam rond de 11e eeuw voor Chr. een einde aan. Vanaf dat moment waren de Israëlieten geen aparte stammen meer, maar echt één volk. Hun eerste koning was Saul, die werd opgevolgd door David, een man naar Gods hart. Daarna kwam Salomo, die de tempel bouwde in Jeruzalem.


Joodse feestdagen
De joodse kalender bestaat uit veel feestdagen en heilige dagen. Onder andere: Rosj Hasjana (joods nieuwjaar); Jom Kippoer (Grote Verzoendag); Soekkot (Loofhuttenfeest); Chanoeka (Lichtfeest); Poerimfeest (Feest der Loten); Pesach (Pasen), en Sjavoeot (Feest der Openbaring). Daarnaast vieren joden bar en bat mitswa (‘zoon/dochter van de plicht’), waarbij zowel jongens als meisjes volwaardig lid worden van de gemeente en haar synagoge.


De Babylonische tijd
Toen koning Salomo stierf in 928 voor Chr., viel het koninkrijk Israël uit elkaar in 2 koninkrijken: Juda in het zuiden en Israël in het noorden. In 722 voor Chr. vernietigden de Assyriërs het koninkrijk Israël. De 10 stammen van Israël raakten toen voorgoed verspreid. In 586 voor Chr. vielen de Babyloniërs Juda binnen. De joodse inwoners werden verbannen naar Babylon (in deze tijd Irak), waar ze 70 jaar bleven.

De grote diaspora
De joden woonden verspreid buiten Palestina. De verstrooiing van het joodse volk wordt ‘de grote diaspora’ genoemd. In 539 voor Chr. veroverde koning Cyrus van Perzië (in deze tijd Iran) het machtige Babylonische rijk (in deze tijd Irak). Hij gaf de joden toestemming om naar Juda (Israël) terug te gaan, als ze dat wilden.

In Jeruzalem vonden ze alleen maar puinhopen. Ze bouwden de stad opnieuw op. In 322 voor Chr. veroverde Alexander de Grote het Perzische rijk. Uiteindelijk werden de joden door de Romeinen verslagen in 63 voor Chr. De joden moesten in 135 na Chr. ergens anders gaan wonen.


De synagoge
Elke joodse gemeenschap heeft een eigen synagoge. Het is onduidelijk hoe deze precies zijn ontstaan. Wel is het zo dat de synagoge als gebedsplaats werd gebruikt sinds de vernietiging van de tweede tempel in 70 na Chr. Moderne synagogen zijn gebedsplaatsen voor joden. Zij kunnen daar 3 keer per dag een dienst bijwonen. De meeste synagogen hebben ook een zaal die wordt gebruikt voor speciale gebeurtenissen.


Eeuwen van vervolging
Het joodse volk is eeuwenlang vervolgd vanwege hun afwijkende godsdienst en cultuur. Tussen de 13e en 15e eeuw werden de joden uit veel West-Europese landen verjaagd. Veel joden vluchtten naar Oost-Europa. In de 19e eeuw werden joden in de meeste Europese landen weer als gelijke burgers behandeld, maar in Rusland, Polen en Roemenië werden ze nog steeds vervolgd.

Pelgrims en de Holocaust
Halverwege de negentiende eeuw hadden joden in de meeste Europese landen dezelfde rechten als anderen. Ze hadden ook vrijheid van godsdienst. Er ontstond een nieuwe vorm van Jodenhaat, ook wel antisemitisme, op basis van zogenaamde rassenverschillen.

Er kwamen steeds meer nationalisten die de joden als buitenstaanders beschouwden en niet vonden passen in hun land. Ze geloofden dat joden hun land schade toebrachten. In de 20e eeuw vonden de nazi’s in Duitsland, onder leiding van Adolf Hitler, dat joden moesten worden uitgeroeid. Deze haat leidde tot de Holocaust, de massale moord op Europese joden in de Tweede Wereldoorlog.

Oprichting van de staat Israël
Als reactie op de Jodenvervolgingen in Oost-Europa in de 19e eeuw, startte een groep joden de zionistische beweging. Deze beweging wilde een joods thuisland stichten in Palestina (Israël). Ze hielpen joden te verhuizen. In 1947 wilden de Verenigde Naties Palestina in 2 delen splitsen: één deel voor de joden en één deel voor de Palestijnen (moslims).

Op 14 mei 1948 werd de staat Israël uitgeroepen. De Arabische buurlanden waren het hier niet mee eens. Er brak een oorlog uit, die door Israël gewonnen werd. Tot op de dag van vandaag zijn er conflicten gaande tussen Israël en de Arabische buurlanden.


De sabbat
De heiliging van de sabbat, de dag waarop niet gewerkt wordt, is een van de belangrijkste joodse religieuze voorschriften. De sabbat is er alleen om God te eren. Elke vorm van arbeid is verboden, omdat God Zelf op de zevende dag van de schepping rustte. De sabbat staat in het teken van gebed, rust, inkeer en overdenking van de Schepper en Zijn werk. De sabbatviering begint op vrijdagavond en eindigt op zaterdagavond.


Het jodendom nu
Door de eeuwen heen zijn er allerlei stromingen in het jodendom ontstaan. In het algemeen zijn er 3 stromingen: de orthodoxe, de conservatieve en de liberale joden.

De orthodoxe joden volgen de Thora heel streng. Binnen deze stroming vallen de chassidische joden (vooral in Oost-Europa), die in aparte groepen leven en zich strikt aan de regels houden. Conservatieve joden houden zich aan de geboden en voorschriften uit de Thora en de Talmoed, maar passen die wel aan de omstandigheden aan.

Vooral in de Verenigde Staten zijn er veel liberale joden. Zij passen hun geloofsleven aan de moderne tijd aan. Zo vinden zij het sociaal-ethische aspect belangrijker dan de rituelen. Daarnaast zijn er de messiaanse joden die, als enige stroming binnen het jodendom, geloven dat Jezus de Messias is.

Tags: