Wat-doe-ik-tegen-stress

Wat doe ik tegen stress, spanning & Burn-out?

Uit nieuwe cijfers van het CBS en TNO blijkt dat 1,3 miljoen Nederlanders last hebben van burn-outklachten. Een van de belangrijkste oorzaken is werkstress. Wat doe je tegen stress en spanning en hoe voorkom je een burn-out?

‘De Here laat voortdurend Zijn oog rusten op Zijn volgelingen, Zijn oren horen elk hulpgeroep. Wanneer Zijn kinderen roepen, luistert de Here, Hij bevrijdt hen uit elke moeilijke situatie. De Here is heel dicht bij mensen met groot verdriet, Hij helpt hen die terneergeslagen zijn. Vele zorgen en problemen kunnen de gelovige treffen, maar de Here zal altijd voor uitredding zorgen.’ – Psalm 34:16-20

Symptomen van een burn-out
Een van de belangrijkste symptomen is vermoeidheid. Andere symptomen: geprikkeldheid; geïrriteerdheid; gebrek aan zelfbeheersing; vergeetachtigheid; geen lawaai kunnen verdragen; negatief denken; zelfmedelijden. Daarnaast ben je emotioneel uit balans, waardoor je kan huilen om niets. Je hebt geen plezier meer in wat je doet. Een gevoel van doelloosheid, machteloosheid en wanhoop. Een ander belangrijk symptoom is slecht slapen, doordat je piekert over allerlei dingen.

Bij een burn-out en overspannenheid is je energieniveau verstoord. Je hebt namelijk een bepaald energieniveau nodig om goed te kunnen denken, jezelf te kunnen beheersen, goed te kunnen onthouden, lekker te kunnen ontspannen, en ook om goed te kunnen slapen.

Het verschil tussen een burn-out aan de ene kant en gestrest en overspannen zijn aan de andere kant, is de tijdsduur. Men kan makkelijk in een fase van overspannenheid terechtkomen. Door onverwachte gebeurtenissen is de last die je moet dragen, groter dan je draagkracht.

Maar bij een burn-out houden de symptomen minimaal zes maanden aan. Het herstel daarvan duurt net zo lang als de maanden of jaren waarin je de burn-out hebt opgebouwd. Wat het zo ernstig maakt, is dat het soms jaren duurt voordat men erkent opgebrand te zijn. Daarom is het zo belangrijk om aan de handrem te trekken, op het moment dat je de symptomen bij jezelf herkent.

Oorzaken van een burn-out
Er zijn allerlei zaken die kunnen leiden tot een burn-out. Het geen ‘nee’ kunnen zeggen speelt vaak een grote rol. Ook teleurstellingen en conflicten kunnen een oorzaak zijn. Overspannenheid en burn-out kan elk mens overkomen. Hoe krachtig je ook bent en hoe sterk je persoonlijkheid ook is.

Toch is er een type persoon dat de meeste kans heeft om een burn-out te krijgen. Dit is de overgemotiveerde mens, die alles perfect wil doen en afmaken. Ze hebben moeite om grenzen te stellen tussen privé en werk. Uit vrees voor mensen kunnen ze vaak geen ‘nee’ zeggen.

Ze hebben het idee dat hun waarde afhangt van hun werk, dat wat ze produceren. Ze moeten van zichzelf hoog presteren om het gevoel te hebben dat ze waardevol zijn. In plaats van te beseffen dat hun eigenwaarde afhangt van Gods liefde voor hen. Op die manier organiseren ze hun eigen burn-out.

De profeet Elia
In de Bijbel lezen we over de profeet Elia, die ook door een periode van burn-out ging. Het gebeurde op het hoogtepunt van zijn succes in de bediening. God had hem net op de berg Karmel de overwinning geven over 450 Baälpriesters. Juist na een periode van succes ben je kwetsbaar, omdat je dan vaak je bescherming laat vallen.

Izebel, de vrouw van koning Achab, bedreigde Elia met de dood. Dan lezen we:

‘Toen vluchtte Elia weg om zijn leven te redden. Hij ging naar Berseba, een stad in Juda, en liet zijn dienaar daar achter. Daarna ging hij alleen de woestijn in. Hij trok de hele dag verder en ging toen onder een braamstruik zitten. Daar bad hij of hij mocht sterven. ‘Ik kan niet langer,’ zei hij tegen de Here. ‘Neem mijn leven, ik ben niet beter dan mijn voorouders.’’ – 1 Koningen 19:3-4

Daarna kwam er een engel, die Elia voorzag in eten. Vervolgens ging hij naar de berg Horeb, waar God hem ontmoette. Daar veranderde God Elia’s kijk op de situatie en kreeg hij weer nieuwe moed. Hij ontving een nieuwe zalving en een nieuwe, passende uitdaging.

Het eerste wat Elia deed, was vluchten. Met andere woorden: hij trok zich terug. Als je een burn-out hebt, is het van essentieel belang dat je je terugtrekt uit dat wat jou overbelast. En wanneer jij je afzondert, komt God altijd naar je toe. Hij zal jou ontmoeten in jouw nood en jou weer nieuwe moed geven.

Sleutels om een burn-out te voorkomen
Hoe creëer je een gezonde flow?

1) Een passende uitdaging
Het is belangrijk om een passende uitdaging te hebben. Als je steeds een taak op je neemt die eigenlijk niet bij jou past, kan dit vroeg of laat tot een burn-out leiden. Maar als je iets doet wat jouw talent is, dan is het niet erg om soms gestrest te zijn. Omdat je een passende uitdaging hebt, ontvang je steeds weer nieuwe energie en ben je toch in de rust.

2) Een goede balans tussen privé en werk
Stel duidelijke grenzen tussen privé en werk en zorg voor de juiste prioriteiten. Je eerste prioriteit is je relatie met God. Op de tweede plaats kom jijzelf. Hoe ga je om met je lichaam? Houd je lichaam gezond, onder andere door goede voeding. Op de derde plaats komt de relatie met je partner, kinderen, vrienden.

Zorg voor vrede in je huis en relaties. En op de vierde plaats komt je werk en bediening. De energie die je ontvangt in het eerste niveau – daar waar je God ontmoet – stroomt door naar de andere niveaus.

3) Een geest van gebed
De Bijbel zegt dat we moeten ‘bidden zonder ophouden’. In je geest kan je bidden, terwijl je druk aan het werk bent. De Heilige Geest helpt ons bidden en bidt samen met onze geest. Wanneer je de geest van gebed meeneemt in je werk, is het resultaat verbazingwekkend. Het is een geheim wapen. Een geest van gebed verdedigt je, creëert openingen en brengt dingen tot stand.

4) Een geheime plek met God
Een goede preventie tegen burn-out is het hebben van een plek waar jij God ontmoet. Dat kan overal zijn: een kamer in je huis, of ergens buiten in de natuur. Het is een plaats waar jij stil wordt voor God en luistert naar Zijn stem. Hoeveel tijd besteed jij in je dagelijks leven met God?

5) Een houding van dankbaarheid en blijdschap
De apostel Paulus zegt:

‘Maak je nergens zorgen over, maar bid voor alles en vraag God wat je nodig hebt, dankbaar voor alles wat Hij doet. Dan zul je de vrede van God ervaren, een vrede die ons menselijk besef te boven gaat en die de wacht houdt over jouw hart en gedachten, omdat je in Christus Jezus bent.’ – Filippenzen 4:6-7

‘Wees ook altijd blij. Bid onophoudelijk. Wat er ook gebeurt, dank altijd God.’ – 1 Thessalonicenzen 5:16-18

Je bent altijd blij en dankbaar. Niet vanwege je gevoelens of de omstandigheden, maar omdat je die keuze hebt gemaakt. Het is een gewoonte en levensstijl geworden. En dan zal de vrede van God jouw hart en gedachten bewaren.

6) Geestelijke oorlogvoering
We hebben met een geestelijke strijd te maken. In Efeziërs 6 lezen we over de geestelijke wapenrusting. Dit zijn de wapens die God ons heeft gegeven om stand te kunnen houden tegen de aanvallen van de boze. Het is essentieel om voortdurend de hele wapenrusting van God te dragen. De Bijbel, het Woord van God, is ons zwaard en ons aanvalswapen.

7) Lofprijs
Lofprijs is ons voorrecht als kind van God en een machtig wapen in tijden van nood, tegenstand en gevaar. Je kiest ervoor om God in elke situatie te danken, te loven en te prijzen. En je zult merken dat er een verandering komt in jouw situatie.

Lees ook: ‘Er is hoop!’

Tags: